Book Creator

Παραδοσικα τραγουδια

by Ιωαννα Παπαγεωργιου

Cover

Loading...
ΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ
Loading...
Loading...
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ
2ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ
Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - ΤΜΗΜΑ Β2
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2023
Τα Κάλαντα

Τα κάλαντα είναι ένα έθιμο που διατηρείται από την αρχαιότητα σε ολόκληρη την Ελλάδα, και είτε έχει ως αφορμή κάποιο θρησκευτικό γεγονός, είτε σχετίζεται με την φύση και τις εποχές του έτους. Συναντώνται σε αμέτρητες παραλλαγές και αντιστοιχούν στον τοπικό χαρακτήρα κάθε περιοχής.
Αναλυτικότερα, τα Κάλαντα αποτελούν δημοτικά τραγούδια που ψάλλονται εθιμικά, κυρίως κατ΄ έτος την παραμονή μεγάλων θρησκευτικών εορτών όπως των Χριστουγέννων. Ξεκινούν συνήθως με χαιρετισμό και στη συνέχεια αναγγέλλουν τη μεγάλη χριστιανική εορτή που φθάνει και καταλήγουν σε ευχές. Ψάλλονται κυρίως από παιδιά. Παλιότερα, τα κύρια παραδοσιακά μουσικά όργανα που συνοδεύουν τα κάλαντα ήταν το λαούτο, το νταούλι η τσαμπούνα, η φλογέρα κ.ά., ενώ στις μέρες μας συνηθίζεται το τρίγωνο, η φυσαρμόνικα, το ακορντεόν κ.α.
Στην νησιωτική Ελλάδα τα παιδιά συνήθιζαν να ψάλλουν τα κάλαντα κρατώντας ένα ομοίωμα καραβιού, τιμώντας με αυτόν τον τρόπο τους ναυτικούς. Τα παιδιά ρωτούν συνήθως «Να τα πούμε;» και περιμένουν την απάντηση «Να τα πείτε». Τα κάλαντα ολοκληρώνονται με ευχές για καλοτυχία και ευημερία, με τις νοικοκυρές να ανταποδίδουν με φιλοδώρημα στις μέρες μας, ενώ παλιότερα με γλυκά και φαγητά. Πολλές φορές όταν δεν υπήρχε φιλοδώρημα ή ήταν ευτελές τα παιδιά συνέχιζαν με πολύ δυνατή φωνή έξω από την πόρτα του σπιτιού επαναλαμβάνοντας «απειλητικά» στιχάκια….


1
Τα Κάλαντα των Χριστουγέννων

Τα Χριστούγεννα αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθοδοξίας, και τόσο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλο τον κόσμο γιορτάζονται με μεγάλη λαμπρότητα. Στον ελλαδικό χώρο έχουν καταμετρηθεί πάνω από τριάντα εκδοχές από Χριστουγεννιάτικα κάλαντα, και εκτός από κάλαντα συναντώνται και με τις ονομασίες “Κόλιντα”, “Κόλεντας”, “Κόλιαντας”, κ.λπ.. Από τα πιο γνωστά Χριστουγεννιάτικα κάλαντα στην Ελλάδα αποτελούν τα κάλαντα της Θράκης.. Αρκετές διασκευές τους υπάρχουν στην δισκογραφία, κάποιες εκ των οποίων θα παρουσιάσουμε στην συνέχεια.

2

Τα Παραδοσιακά Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα στην Θράκη

Τα Κάλαντα Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς της Θράκης, έχουν ρίζες που χάνονται στην ιστορία και παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία. Ειδικότερα η Ανατολική Θράκη ως περιοχή είναι ιδιαίτερα γνωστή για την πλούσια λαογραφική και δημοτική της παράδοση. Στην Θράκη τα κάλαντα του Δωδεκαημέρου συναντιούνται σε ρυθμό συρτού, ζωναράδικου,  συγκαθιστού και μαντηλάτου. 
Το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων, ομάδες παιδιών ξεχύνονταν στα σκοτεινά σοκάκια των χωριών, κρατώντας στα χέρια τους χοντρά και μακριά ξύλα. Τα ξύλα αυτά συμβόλιζαν τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου αλλά και λειτουργούσαν ως προστασία ενάντια στις επιθέσεις των σκυλιών. Με τα ξύλα, επίσης, χτυπούσαν τις πόρτες των σπιτιών για να τους ανοίξουν και να τραγουδήσουν τα κάλαντα.
Σε πολλά χωριά της Θράκης, τα κάλαντα των Χριστουγέννων τα έλεγαν μεταμφιεσμένοι “για να πάει καλά η χρονιά”. Με τη συνοδεία γκάιντας, έψαλλαν σε κάθε σπίτι κάλαντα οι στίχοι των οποίων αναφέρονταν στα πρόσωπα της οικογένειας και τα επαγγέλματα τους, Τα κάλαντα ψάλλονταν είτε στην είσοδο του σπιτιού, είτε μέσα στο σπίτι, ενώ σ’ αυτά περιέχονταν παινέματα αλλά και πειράγματα για τον κάθε νοικοκύρη και τα μέλη της οικογένειάς του. Πολλές φορές οι νοικοκυρές δεν έδιναν το φιλοδώρημα στα χέρια των παιδιών αλλά το πετούσαν στις αυλές όπου και τα παιδιά έτρεχαν να το μαζέψουν, ενώ μια συνήθεια των γυναικών ήταν να μετράν πόσα αγόρια και πόσα κορίτσια πήγαν για τα κάλαντα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, για να δουν πόσα κοκόρια και κότες θα έχουν το επόμενο έτος.


3
Ας απολαύσουμε κάποιες από τις πιο γνωστές παραλλαγές σε κάλαντα Χριστουγέννων με προέλευση την Θράκη...

Κάλαντα από τις Σαράντα Εκκλησιές της Ανατολικής Θράκης
Στίχοι: Πόψι Χριστός γιννήθηκι κι ου κόσμους δεν του νοιώθει
κι οι κόσμους κι τα οικούμινα κι ου βασιλιάς Ηρώδης
και εκεί που ακούμπησέ ο Χριστός χρυσό διντράκι βγήκε
Χρυσό δεντρί χρυσό κλουνί χρυσό μαργαριτάρι
του δέντρου ήταν ου Χριστός τα κλώνια οι αποστόλοι
και τα γαρουφαλλακια του ήταν οι προφητάδες
που προυφητούσαν κι έλεγαν για του Χριστού τα πάθη
και εμείς Χριστόν εψάλαμε Χριστός να μας φυλάει
όσα άστρα έχει ο ουρανός και φύλλα τα δεντράκια
τόσα καλά να δώσει ο Θεος σε αυτόν του νιοκουκύρη
4
Κάλαντα από την Δυτική Θράκη Σαράντα μερες σαράντα νυχτες
Στίχοι : Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο,
χαρά στον κόσμο, στα παλληκάρια.
Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες,
η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.
Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε,
τους αρχαγγέλους , τους ιεράρχες.
-Σεις αρχαγγέλοι και ιεράρχες,
στη Σμύρνη πηγαίν΄τε , μαμμές να φέρ΄τε.
Άγια Μαρίνα, άγια Κατερίνα,
στη Σμύρνη πάνε , μαμμές να φέρουν.
Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν,
η Παναγιά μας ηληυτηρώθη.
Στην κούνια τό ΄βαλαν και το κουνούσαν,
και το κουνούσαν , το τραγουδούσαν.
Σαν ήλιος λάμπει ,σα νιο φεγγάρι,
σα νιο φεγγάρι, το παλληκάρι.
Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη,
με τα καλά του, με τα παιδιά του
με την καλή τη νοικοκυρά του...
5
PrevNext